Kültüre Yolculuk


İnsanlık tarihinin gizlerini barındıran çok zengin bir coğrafya Anadolu. Binlerce yıl boyunca her köşesinde farklı kültür yeşermiş, her uygarlık bir sonrakine sayısız miras bırakmış. Anadolu’da yolculuğa çıkmak, yaşadığımız toprakların zenginliğine tanık olmak kadar, bugünümüzü anlamamıza, sorgulamamıza da yardımcı oluyor. İşte size kültür turlarının duayeni Faruk Pekin’den dört alternatif rota.

KAPADOKYA VE ÇEVRESİ

Azmin yattığı yeraltı uygarlığı

Göreme Açık Hava Müzesi, yan yana dizilmiş, her biri kendi kilisesine sahip, avlu ya da yemekhane etrafındandüzenlenmiş bir manastırlar kompleksidir. Bölge merkezindeki, kolay erişimli müze ilk gezilmesi gereken yer. Kiliselerin olağanüstü iç mekan zenginliği, dıştaki yalınlıkla tezat oluşturur. Herbiri halkın, dışgörünümlerine göre verdiği isimlerle anılır. Müze girişindeki Aziz Vasilios Kilisesi, Elmalı Kilise, Azize Barbara Kilisesi, Yılanlı Kilise, Yemekhane, Karanlık Kilise, Çarıklı Kilise ve Tokalı Kilise sizlere iç mekanlardaki zenginliği gösterecektir...

Türkiye’de büyük çoğunluğu kazılmamış ya da ziyarete açılmamış 400 dolayında eski yeraltı yapılanması var. Kapadokya’nın kısmen kazılan yeraltı kentleri şaşırtıcı düzenleri, olağanüstü atmosferleriyle büyüleyici. Kaymaklı, Özkonak ve Derinkuyu gezilen belli başlı yeraltı kentleri. 1965’te açılan Derinkuyu’da 50 metre derinlikteki gezilen kısım, kentin sadece yüzde 10’u. 

FRANSIZCA ÖĞRETİLİRDİ

Bir zamanlar yüzlerce mağara evi ile bölgenin en geniş topluluğunu barındıran Zelve Vadisi bugün bir kısmı çökmüş evleri, kutsal bölümleri, güvercinlikleri, ince uçlu peribacalarıyla Kayaköy’ün ıssızlığını çağrıştırıyor. Önce Hırıstiyanlar zorunlu göç ile Yunanistan’a gönderilmiş, 1950’lerdeki çökmeler nedeniyle Müslümanlar bölgeyi terk etmiş. Son ayrılanlar, kuzeyde Yeni Zelve Köyü’nü kurmuş. Kapadokya’da Hıristiyanların ilk dinsel seminerleri bu vadide yapılmış. 

Avanos’ta yüzlerce çanak-çömlek, kiremit, tuğla imalathanesi bulunuyor. Ne demiş Aşık Seyrani: "Kör de bilir Avanos’un yolunu / Testi çanak kırığından belli olur." Çömlekçiler hálá Neolitik dönemin binlerce yıllık çömlekçi tekerleğini kullanıyor.

Ürgüp’ün güneyindeki çok hoş yerlerden biri, eski adıyla Sinassos, yeni adıyla Mustafapaşa. 1924’e kadar Anadolulu Ortodoksların yoğun yerleşimiymiş. Usta elinden çıkmış bezemeli önyüz, balkon, pencerelere sahip taş evlerden oluşan, Gelveri gibi bir açık hava müzesi. Sinassos özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısında başkent İstanbul ile çok sıkı ilişki kurmuş. Çok sayıda Sinassoslu çalışmaya gitmiş, servet kazanmış. Sonra da Sinassos’ta Fener’dekilere benzer evler yaptırmışlar. Sinassos, okullarında Fransızca, Yunanca’nın da öğretildiği ciddi bir kültürel merkez olmuş. 

İlan levháları ve mantar gibi çoğalan "turistik" tesislerin henüz işgaline uğramayan Soğanlı Vadisi doğa örtüsüyle göz kamaştırıyor. Aşağı Soğanlı Köyü’nü geçtikten sonra girdiğimiz vadide, mevsime göre renklere bürünen kavak, söğütler arasında güvercinlikler göreceksiniz. Gök Kilise ve karşısındaki yamaçtaki Tokalı Kilise, iç süslemeleriyle Soğanlı Vadisi’nin en önemli yapılarından Karabaş Kilisesi, Yılanlı Kilise’yi gezmeyi unutmayın.

BÜYÜLÜ VADİ

Ihlara Vadisi, Kapadokya’nın en görkemli köşesi. Dünyadaki hiçbir kanyon doğa-insan uyumunu böylesine gözler önüne seremiyor. Melendiz suyunun ışıltılı, sakinleştirici sesi arasında, kelebekler uçuşup, kertenkeleler koştururken, şahinler, kartallar süzülürken, Antep fıstığı ağaçları, üzüm bağları içinde gezinmek hayal gibidir. Vadinin kuzeybatı ucundaki Selime Köyü, manzarasıyla yörenin en ilginç yerleşimi. Vadiye dört bin dolayında mağara, yüzden fazla kilisenin oyulduğu söylenir. Bir zamanlar 80 bin kişi yaşarmış. Kaya kiliseleri muhtemelen 8., 9. yüzyıllarda oyulmaya başlanmış. İçlerindeki duvar resimleri 10 ve 13. yüzyıllara ait. En popülerleri Ağaçaltı, Sümbüllü ve Yılanlı kiliseleri.

TRABZON

Hálá büyüleyici bir kent 

Trabzon, yurtdışında İstanbul’dan sonra hakkında en çok konuşulan Anadolu kenti. Marco Polo’dan bu yana çoksayıda gezgin sayfalarca yazmış kent üzerine. Bir dönem İpek Yolu’nun kuzey ucuymuş. Saray entrikaları, lüks yaşam, Doğu’nun peri masalı mimarlığı ile eş anlamlı. Argonotlar’a uzaktan el sallamış. Ksenefon’un onbinlerini ağırlamış. İstanbul Bizans’ına alternatif yaratmış. İtalyan Rönesansı’nın kent devletlerine rakip olmuş. Don Quixote’nin Dulcinea’yı aramasına esin kaynağı olmuş. Bizans sanatının eşsiz freskolarını barındıran Ayasofya Kilisesi’ni yaratmış. Yavuz Sultan Selim burada 22 yıl valilik yapmış. Kanuni Sultan Süleyman burada doğup büyümüş. Napolyon, soyağacını Trabzon Pontus İmparatorluğu’nun kurucusu Komnenoslar’a kadar indirmeye çabalamış.

GEZİYE MERKEZDEN BAŞLAYIN

Artık zengin kültürel mozaiği yok. Altın kaplamalı çatıları da. Ününü ve zenginliğini borçlu olduğu deniz ticaretinin bir kısmını Samsun’a kaptırmış. Güzelim konakları betona teslim. Yine de Trabzon büyüleyici bir kent. Yeşilin ve mavinin arasında, taş döşemeli daracık sokakları tarihi anımsatmayı sürdürüyor. Hálá cıvıl cıvıl canlı bir ticaret merkezi. "Post - Peresteroika" döneminin Kafkasya üzerinden gelen "bavulcu" turistleri ve "Nataşa" hareketi ekonomisini bir süreliğine canlandırmıştı. Daracık sokakları yoğun trafiği kaldırmıyor. Görkemli bir tarihi omuzlamış sokaklarında dolaşanların Bizans’a ilgisi yok, bilgisi de. Çok bilmiş "yetkililer" ise trafik keşmekeşine tarihsel dokuyu yok edecek otoyol formülleri geliştiriyor.

Trabzon turizminin uluslararası yıldızları Sumela Manastırı ve Doğu Karadeniz Dağları. Havaalanının katkısıyla Doğu Anadolu ve Kaçkar turları, Karadeniz kıyıları gezileri buradan başlıyor. Trabzon yalnız Sumela Manastırı ya da Ayasofya Müzesi değil. Roma, Bizans, Osmanlı yapıtlarıyla da hálá büyüleyici. Geçmişin düşü, geleceğin gerçeği. Şehir dışındaki eserlere yönelmeden önce merkezdeki büyüleyici sokakları gezmelisiniz. Turunuz bir gün de sürebilir, bir hafta da. Ayasofya Müzesi, Atatürk Köşkü ve Boztepe dışındaki alanlara yürüyerek ulaşmak en iyisi. 

Turizm bürosunun bulunduğu, dolmuşların kalktığı, otel ve pastanelerle çevrili Belediye Meydanı’ndan çıkın yola. Küçük Ayvasil, şehrin en eski kilisesi. Meydandan aşağı doğru yürürseniz Santa Maria Kilisesi’ne ulaşırsınız. Sultan Abdülmecid’in Trabzon’a gelen yabancılar için 1874’te yaptırdığı bu üç nefli kilise barok düzene sahip. Uzun Sokak’ta batıya doğru yürüdüğünüzde Tabakhane Köprüsü’ne gelirsiniz. Roma döneminde yapılan, sonra geliştirilen iki kademeli köprü Ortahisar’a geçişi sağlar. Trabzon’un en gösterişli semtinde Fatih Camii yer alır. Bina, 13.yy’da yapılan, bir zamanlar kubbesi altın kaplı Altınbaşlı Meryem Kilisesi’nden 1461’de camiye dönüştürülmüş. Bu yapıda 250 yıl Komnenos Hanedanı’nın taç giyme, cenaze törenleri yapılmış.

KONUŞAN FRESKLER

Kentin en görkemli yapılarından biri Ayasofya Müzesi’dir. Merkezin 3 km batısında, Karadeniz’e bakan sette, güzel bir bahçeyle çevrili. I. Manuel (1238 - 1261) döneminde yapılmış, 1461’de camiye çevrilmiş, yüzyıl başında askeri depo, hastane olarak kullanılmış, 1958 - 1964 yıllarında Bizansçı D. T. Rice ve D. Winfield başkanlığındaki restorasyonla müzeye çevrilmiş. En çekici yanı, Bizans sanatında biçimcilikten kopuşu gösteren freskler. Sahneleri çok dinamik, renkler canlı, bireysel figürler dışavurumcu. 

Trabzon’un kuzeydoğusundaki Boztepe kutsal bölge. Apollon Tapınağı, Perslerin güneş tanrısı Mitra’nın tapınağı, ilk Hıristiyanlar’ın Aziz Sabas Kayaoyma Kiliseleri bu bölgede. En önemlisi Kızlar Manastırı. Panaromik manzara için, meydana 1.5 km uzaktaki Boztepe Parkı’nı öneriyoruz.

VAN VE ÇEVRESİ

Kedisinin gözü renkli peyniri otlu şehir

Güneşle parlayan masmavi suların üzerinden süzülerek yaklaşıyor uçağımız Van’a. Altımızda geniş bir mavilik. "Van Denizi" nitelemesini haklı çıkaracak büyüklükte. Etrafında yaz başına kadar zirvesi karlı dağlar. Unutulmaz bir manzara. Kent, Erek Dağı ile Van Gölü’nün arasında bulunan geniş düzlüğe yayılmış. Kavakların yeşili hakim görüntüye.

Anadolu’yu İran platosuna bağlayan yolların üzerindeki Van Gölü havzası, önemli uygarlıklardan Urartular’a yurt olmuş. Askeri, ticari, tarım amaçlı pek çok yerleşim oluşturmuşlar. Tuşpa adını verdikleri gölün etrafında, 2850 yıl önce oluşturdukları devletle, Asurlulara kafa tutmuşlar. Çevredeki dağlar kale gibi korumuş onları. 

KALEDEN GÜNBATIMINI KAÇIRMAYIN

Kalede kral mezarları, açık hava tapınakları, cami kalıntıları görülebiliyor. Günbatımını kuşbakışı izlemek çok keyifli. Kale dibindeki, Madırburç’ta Urartulardan kalma en eski yazıt görülüyor. Kale bitişiğindeki Abdurrahman Gazi Türbesi, çocuk sahibi olamayanların uğrak yeri.

Kentin merkezindeki Cumhuriyet Bulvarı, Van’ın modern yüzü. Yaşar Kemal’in romanlarında tasvir ettiği 50 yıl öncesinin kerpiç evleri, toprak zeminli sokakları tarihe karışmış. Beton, mimariye hakim olmuş. Geriye kalan, yalnızca Vanlılar’ın içten konukseverlikleri.

Kent merkezi hareketli. Sabahın erken saatlerinde "Kahvaltı Sokağı"nda başlıyor canlılık. Sokaktaki masalarda ballı, kaymaklı, otlu peynirli yerel lezzetler sunuluyor. Caddeler gençlerle dolu. 100. Yıl Üniversitesi kentin ekonomisini, kültürünü canlandırıyor. Ünlü Van Kedisi, üniversitedeki "Kedi Evi"nde korunuyor, çoğaltılıyor.

Van - Hakkari karayolundaki engebeli coğrafyasının ortasından adeta masaldan çıkmışçasına karşınıza dikilen 17.yy’dan kalma Hoşap Kalesi, ülkemizdeki belki de en etkileyici görüntüye sahip kale. Kayaların üzerinden iktidar sembolü olduğunu haykırıyor. Osmanlı’nın sınırlarını koruyan aşiretlerden Mahmudilere ait. Hoşap Çayı üzerinde geçit veren köprüye hakim. Malum, köprüler vergi, haraç alınan yerler. Heybetli kaleyi gören kervancı, sahibiyle vergi pazarlığı yapmaya cesaret edebilirler miydi acaba? Yoldaki çay ocaklarından birine uğrayın, mutlaka çay için.

GÖLDE MAVİ YOLCULUK

Van’a dönerken, Gevaş yakınlarında göl kıyısına yaklaşılıyor. Artos Dağları’nın eteklerindeki ilçe kavakların arkasına saklanmış. Tatvan yolundaki tarihi mezarlıkta bulunan Çelme Hatun Kümbeti’nin güzelliği arkasındaki ağaçlar, karlı zirvelerle perçinleniyor. Kümbetin çevresinde işlemeli ve koyun şeklinde mezar taşları var. Göl kıyısına indiğinizde, motorla Akdamar Adası’ndaki 10. yüzyıldan kalma Kutsal Haç Kilisesi’ne gidebilirsiniz. Ermeni hükümdar Gagik’in yaptırdığı kilisenin taş işlemeleri masal kitabını çağrıştırıyor. Kutsal Kitap’tan sahneler, iç mekanda freskolar var. Adadaki badem ağaçlarının gölgesinde piknik yapabilir, haklarında idam fermanı çıkarılan tavşanları uzaktan izleyebilirsiniz. 

Van Gölü’nde "mavi yolculuk" yaşamak isterseniz Çarpanak Adası’na geçmenizi tavsiye ederiz. Karlı dağlar, berrak gök, mavi gölde yolculuk sırasında tekne sahiplerinden "Van Gölü Canavarı" efsanelerini dinleyebilirsiniz. Çarpanak’a vardığınızda karşınıza karlı zirvesiyle Süphan çıkacak. 

Süphan Dağı’nın eteklerinden Van’a dönerken, adını Urartu kralı Argişti’den alan Erciş’ten geçeceksiniz. Mutlaka buradaki Muradiye Şelalesi’ne uğrayın. Her mevsimde suyu gür. Asma köprüyle ulaşılan lokantada sunulan alabalığın tadına doyum olmuyor. 

MUDANYA VE ÇEVRESİ

Zeytinlikler arasındaki Osmanlı evleri, Bizans kiliseleri

Eski Çağ ve Ortaçağ boyunca Çanakkale Boğazı’nı geçip İstanbul ve Karadeniz’e ulaşmak isteyen gemiler, açık denize çıkmadan güney Marmara kıyısı boyunca ilerlemeyi tercih ediyordu. Marmara Denizi’nin güney kıyıları bu sayede küçük ve zengin yerleşim yerlerine sahip oldu. 6.yy’dan sonra manastırlar bölgeye yayıldı. 14. yüzyıla kadar Olimpos ya da Bitinya manastırları ismini aldılar. Olimpos, Uludağ’ın Antik Çağ’daki adıdır.

ÜÇ KEZ KİMLİK DEĞİŞTİRDİ

Mudanya yakınlarındaki Kumyaka ve Zeytinbağı’nda (Trilye) bu manastırları görmek mümkün. Örneğin Fatih Camii eski bir kilise. Tahminen 799’da inşa edilen yapının Aziz Stefanos Kilisesi olduğu sanılıyor. Zengin mermer işçiliğiyle bezenen yapının çeşme yalağına baktığınızda, 2. yüzyılda Marmara Adası’nda hazırlanmış bir lahit göreceksiniz. Kilise, 16. yüzyılda camiye dönüştürülmüş, yanına hamam eklenmiş. Zeytinbağı’ndaki Yunan işgali sırasında tekrar kilise yapılmış.

Beldenin diğer önemli yapısı Fatih Camii’nin arkasındaki tepeye kurulu Kemerli Kilise. Osmanlı Dönemi boyunca Meryem Ana adıyla Ortodoks Rumlar’ın ibadet yeri olmuş. 1924’teki mübadele sonrasında, şahıs malına dönüşmüş. 13. yüzyıla ait yapının iç duvarlarında birkaç kat halinde zengin fresko görülebilir. İlk tabaka, 14. yüzyıl Bizans resminin önemli örneklerinden. 

Zeytinbağı’nda yürürken 18 ve 19.yy’dan kalan küçük Rum evlerinin dizildiği taş kaplı sokaklar, çeşmeler, zeytin imalathaneleri, dükkanlar göreceksiniz. Arka planda haşmetle yükselen yapı, Rum Mektebi. 19.yy’da Yunan Neo-klasiği üslubunda inşa edilmiş. Uludağ Üniversitesi’ne bağışlanan yapı, metruk halde. Zeytinbağı’nın çocukları okul için Mudanya’ya gidiyor! 

Bölgenin en önemli merkezi şüphesiz Mudanya. İlçeye yaklaşırken uçsuz bucaksız zeytinlikler arasından çirkin yazlıkların fışkırdığını göreceksiniz. Korkmadan ilerlerseniz küçük, şirin bir 19.yy Osmanlı yerleşimine ulaşırsınız. Yalı Mahallesi, dik açıyla kesişen düzenli sokaklarında, küçük evler bulunur. Amerikalı yazarın deyimiyle "Batının doğuya barış dilenmeye geldiği" bu kasabada, Rus tüccar Ganyanof’un yalısında Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalanmıştır. Müzeye dönüştürülen Mütareke Evi’nde İsmet İnönü ve barışa adanan bir heykel bulunuyor.

TÜRKİYE’NİN EN ESKİ EVLERİ

Arkalardaki, ismini Mudanya’nın kurtuluşundan alan 12 Eylül Caddesi’ni geçince, farklı dokudaki mahallelere ulaşılır. Aralarda Osmanlı’dan kalma en eski 17. yüzyıl evlerine rastlarsınız. Ne yazık ki kıymetleri bilinmez. Oysa, bunlar dönemin örneği kalmayan İstanbul evleri için de örnek. Kitabesinden 1640’ta yapıldığı anlaşılan ev, Türkiye’nin en eski evlerinden. Sadece 18.yy’dan Tahir Ağa Konağı restore edilmiş. Başodasında zengin kalem işleri olan konakta Mudanya Kütüphanesi bulunuyor. 

Mudanya sırtlarına sıralanan köyler de görülmeye değer. Aydınpınar, Dere Köy gibi büyük yerleşimler eski Rum köyleri. Buranın halkı 1924’teki mübadele sırasında Selanik çevresine yerleşmiş. Drama, Serez, Kavala, Girit gibi adalardan Müslümanlar bu köylere getirilmiş. Dere Köy’deki 19. yüzyıl Rum kilisesi, İstanbul’daki dini yapıların tasarım, bezeme zarafetini taşır. Bir süre cami olarak kullanılan yapı, 10 yıl önce terk edilmiş. Çatısı çökmüş, definecilerce zeminine çukurlar kazılmış. Vaiz kürsüsü, Bursa Arkeoloji Müzesi’nin deposunda. Zengin ahşap oymalar, alçı süslü templon (kilisenin kutsal mihrap bölümünü ayıran anıtsal paravan) yağmur altında hızla yok oluyor. 

İstanbul’a feribotla iki saat uzaklıktaki Mudanya, Gemlik Kurşunlu’dan başlayıp Zeytinbağı’na uzanan sahil yoluyla güzel bir gezi rotası. Bizans, Osmanlı sivil mimarisinin, şehir dokusunun örnekleriyle şimdilik sadece TV dizilerine mekan sağlıyor. Kültür turizmine yeni açılıyor.

Söz konu yazı 11 Haziran 2007 tarihinde Hürriyet Gazetesi'nde yayınlanmıştır.

 

Makaleleri
KUZEY KUTBU: 90 DERECE'DE SAAT KAÇ OLUR?
Türklerin İzinde Altın Dağlar: Altaylar
Efsanevi Başkent: İSTANBUL
Kültüre Yolculuk
Tarihin başlangıcına yolculuk
Tren İle Buda' nın Ayak İzlerinde Gezi
"Türkiye'de Kültür Turizmi" Kavramını Öne Çıkaran Bir "Gezi Kültürü"nün Oluşumunda FEST Travel'ın Yeri
Kapadokya İçin Çözüm: Resimli Kiliselerin Kopyalarının Yapılması!
Nagaland'ın savaşçı kuşları aralıkta havalanır
Darüsselam' dan Cape Town' a Tren İle Gezi
Destansı Bir Yolculuk: Trans-Sibirya Ekspresi İle Vladivostok-Moskova
Gerçekler ve Düşler
Omo Vadisi' nin rengarenk kabileleri
Dünyanın en büyük festivali KUMBH MELA
Orissa' nın gökkuşağı kabileleri
Wooden Mosques of the Black Sea Region
Cappadocia; rocks of ages
Kültür Turizmi Üzerine
Kültür Turizmi ve Medya
Macaristan'daki Osmanlı Eserleri PEYÇ VE ZİGETVAR
Göller ve Yanardağlar Ülkesi Nikaragua' da Bir Grup Türk
Irak' ta Olağanüstü Bir Kültürel Miras Tehdit Altında...
İzlanda: Ateşin ve Buzun Adası
Batı Anadolu' da Bilinmeyenlere Bir Gezi Güzergahı: Sardes-Birgi-Kula
Güney Hindistan: Bir Doğa ve Tarih Şöleni
Güzelyurt
Darwin'in Büyülü Adaları Galapagos'a Bir Macera Gezisi
Karnataka
Keşif İçin Bakacağın Yeni Bir Diyar: Libya
Siz Deyin Açlık Ülkesi Biz Diyelim Kültürler Mozaiği...
Libya
Karadeniz'in Ahşap Camileri
Kayseri
Ankara Kalesi
Yeşilırmak'ın Can Verdiği Şehir: AMASYA
Bir Kültür Mozaiği: Haliç
Tüccarların Limanı Kopenhag Her Dem Canlı
Çin
Patagonya
Değişik Kültürler Mozayiği
Bir Altından Gizeme Yolculuk: Myanmar ya da Burma
Geçmişin düşü ve hâlâ büyüleyici bir kent: TRABZON
Son Shangri-La: Butan
Varanasi

Kişiye Özel Geziler

Size Özel Turlar

Hayalinizdeki geziyi sayfamızda bulamadınız mı?

Hayallerinizdeki Geziyi, Hayallerinizin Ötesinde Yaşayın!

Nasıl bir program istediğinizi söyleyin, size hayallerinizdeki geziyi tasarlayalım, siz dünyayı nasıl görmek isterseniz öyle bir rotayla; herkes için değil sizin tercihleriniz, sizin hayalleriniz, sizin maceranız için

Seminerler
Makaleler
Fest Travel
Fest Travel Instagram
Fest Travel Youtube
Fest Travel Twitter
Fest Travel Facebook
Çalışma Saatleri
Pazartesi - Cuma : 08.30 - 18.30

Mesai saatleri dışında bize ulaşmak için fest@festtravel.com adresimize yazabilir ya da 0 850 622 33 78 no’lu telefonu arayabilirsiniz.
Barbaros Bulvarı, Barbaros Apt. No.74 K.7 D. 18-19 PK.34349 Balmumcu, Beşiktaş-İstanbul / Türkiye

Tel: 0 850 622 33 78
Faks: 0 212 216 10 30
E-Posta: fest@festtravel.com