Kültür Turizmi ve Medya


Türkiye dünyanın hiçbir ülkesinin sahip olmadığı bir uygarlıklar katmanlaşmasına sahip. Yeryüzünün en olgun Neolitik merkezi Çatalhöyük’ü esas alırsak yaklaşık 8 bin yıllık, keramiksiz Neolitik Çayönü ya da Aşıklı kazılarında ortaya çıkarılan kalıntıları dikkate aldığımızda 11 bin yıllık kesintisizlikten söz edebiliriz. Buna Antalya – Karain ya da İstanbul – Yarımburgaz mağaralarını da eklersek bu tarih çok daha önceye de gider. Batı Anadolu uygarlıkları, Asur Ticaret Kolonileri, Hititler, Frigler, Medler, Persler, Urartular, Kuzey Mezopotamya toplulukları, Eski Yunan, Helenistik, Roma, Doğu Roma ya da Bizans, Selçuklular, Orta Asyalılar, Beylikler, Osmanlılar… bunların bıraktıkları kültür katmanları dünyanın hiçbir yerinde yok. Ne Roma’da, ne Paris’te, ne de Beycing’de, Delhi’de. Bu ülke, doğu ile batının, İstanbul ve Çanakkale boğazları nedeniyle kuzey ile güneyin buluştuğu, dinsel inançların, dillerin, kültürlerin sarmaş dolaş olduğu bir ülke. Ve bu ülke içeride ve dışarıda yeterince tanınmıyor. Yine de son yıllarda “kültür turizmi” açısından önemli hareketlilikler yok değil.

 

Kültür turizmi tarihsel ve doğal kültür varlıklarını, kültürel etkinlikleri ve sanat eserlerini turistik bir ürün biçiminde gezginlerin hizmetine sunan bir turizm anlayışıdır. Tüm kentsel, kırsal, arkeolojik kültür varlıkları, kentsel, kırsal ve doğal öğeler, anıtsal yapılar, sivil mimari örnekleri ve her türlü sanat eseri ve etkinliği (festivaller, özel günler, konserler, sergiler… etnografya, botanik, flora ve fauna, folklor, mutfak bu tanımın içindedir.

 

Kültür turizminin müşterisi turist ortalamasına göre; toplumsal statüsü daha yüksek, daha eğitimli, daha meraklı, gittiği yerde daha fazla zaman ve para harcayabilen, kültürel ve sanatsal etkinliklere daha duyarlı, katma değer yaratan, genelde çevreye ve doğaya, gezdiği ülkenin kültürüne saygılı, yöre insanını tanımaya istekli, gruplar içinde seyahat edebilen bir gezgin grubudur.

 

Kültür turizmi ayrıca dikkatli kullanılması gerekli bir terimdir. İçinde Kapadokya, Pamukkale adları geçen her gezi kültür turu değildir. Kültür gezileri belli bir konsepti ve hizmet standardını içerir. Kültür turizmi arz açısından nadir ürünlerdendir. Terör olayları, savaş gibi her yeri vurabilecek bazı konular dışında istikrarlı bir talebe sahiptir.

 

Bazı ülkeler yalnızca kültürel mirasa, bazıları yalnızca doğal güzelliklere, sayıları az bazıları ise hem doğal, hem kültürel zenginliklere sahiptir. Türkiye bu sonuncu ülkelerdendir ve bu niteliğiyle biricik, eşsiz, sıra dışı bir ülkedir. Çok kültürlü, çok renkli Türkiye ayrıca Asya – Avrupa arasında ciddi bir lokasyon avantajına sahiptir.

 

Güneş – kum – deniz turizmi Türkiye turizminin açmazıdır. Kıyı turizmi, Akdeniz başta olmak üzere dünyanın birçok yerinde gerçekleştirilmektedir. Kısacası bol bir turistik üründür. Bu ürün yoğun rekabet ile, hele hele bazı siyası takıntılarla her an kaybedilebilir. Bazı büyük şirketler daha ucuz fiyatlar elde etmek için Türkiye’yi başka ülkelerle ikame edebilirler ki bunu geçmişte yaptılar. Güneş – kum – deniz ağırlıklı turizm yaklaşımında pazar kaybetme riski oldukça yüksektir.

 

Dünya Turizm Örgütü’nün rakamlarına göre 2003 yılında Türkiye’ye gelen turist sayısı 13.4 milyon, döviz girdileri ise 13.2 milyar ABD Doları’dır. 2004’de ise 17.5 milyon yabancı turistin geldiği söylenmektedir. Bunlar genelde güneş – kum – deniz ağırlıklı bir yaklaşımın göstergeleridir. Oysa Türkiye’nin yalnızca kıyıları yok; dünyadaki eşsiz kültürel, tarihsel, arkeolojik zenginliklere sahip. Tabii ki, bu zenginliklerin öncelikle Türkiye insanı tarafından fark edilmesi önemli etkili bir araç.

 

Ancak son birkaç yıla baktığımızda iki medyatik olay Türkiye’de patlama yarattı. Bunlardan biri Asmalı Konak. Kapadokya’yı özellikle 1995 sonrasında tanımaya başlayan Türkiye gezginleri için Asmalı Konak filmi bölgeye bir “çıkartma” sağladı. Asmalı Konak önünde Özcan Deniz’in balkona çıkmasını bekleyen yüzlerce insan Kapadokya’yı nasıl gezdi, nasıl algıladı, ayrı bir tartışma konusu. Ama insanlar bir Kapadokya’yı, Ürgüp’ü, Sinassos’u tanıdı. Kapadokya şarabı tattı. Türkiye’nin bir farklı coğrafyası ile tanıştı. Bölgede bir iç turizm olayı yaşandı. Kapadokya turizmine bir girdi sağlandı.

 

Ama hem içeride, hem de dışarıda ciddi yankı getiren medyadaki Zeugma tartışması oldu. Baraj suları altında kalacak mağdur Zeugma mozaikleri Güneydoğu Anadolu için gerçekten bir ivme sağladı. “GAP Turları” son üç yılın Türkiye’sinde “hit” oldu. Bu süreçte de öne Mardin çıktı. Zeugma konusu, sular altında kalacak Hasankeyf tartışmaları ile daha da alevlendi.

 

Yabancı gezginler açısından baktığımızda geçmişte iki film çok etkili olmuştu. Bunlardan biri “Geceyarısı Ekspresi”. Türkiye’yi ciddi ölçüde olumsuz etkilemişti. Diğer film “Topkapı” ise Türkiye’ye önemli ölçüde ilgi sağlayan bir yapıt olmuştu. Günümüz filmlerinden “Troya”, “İskender”, “Gelibolu” özel ilgi yaratmakla birlikte henüz ciddi sonuçlar üretebilmiş değil. Birkaç yıl önceki “Hititler” filmi de özel bir merak yaratmıştı. Ancak Hititler ve dolayısıyla Hattuşa’nın ya da Alaca Höyük’ün tanınmasında Mahfi Eğilmez’in yayınlar çok daha etkili oldu.

 

İnsanın kendi ülkesini kültürel boyutta tanıma çabasının değişik bileşenleri oluyor ve gezilecek yerlerin fiziksel koşulları dışında bu bileşenler medya tarafından yönlendirilebiliyor. Bir zamanlar Bodrum revaçtaydı (yaygın deyimiyle very in), yalnız sosyetik katmanlar için değil, her türden kişiler için. Ama Bodrum yerini daha sonra Çeşme’ye kaptırdı. Kültürel geziler anlamında bir zamanlar Safranbolu öndeydi, şimdilerde Cumalıkızık modası var; onu Mudurnu, Göynük ve Beypazarı izleyecek.

 

Türkiye’nin kültürel zenginliklerinin tanınması yalnızca piyasa ya da televizyon filmleri, belgeseller ile değil; konserler, “Eurovision” yarışmaları, daha da önemlisi sergi, bienal, gösteri, değişik kültürel etkinliklerle de gerçekleştiriliyor. Son olarak Londra’daki “Türkler” Sergisi’nin yansıması çok geniş oldu.

 

Türkiye içinde ilgi odakları yaratmada bireysel çabaları da göz ardı etmemek gerek. Kastamonu Valiliği’nin çabaları, bir Ürgüp Belediye Başkanı Bekir Ödemiş ile özellikle son bir yıldır Kars Belediye Başkanı Naif Alibeyoğlu’nun uğraşıları bunlara örnek. Şanlıurfa’da, Kapadokya’da ya da Nemrut Dağı’nda konser veren sanatçıları, orkestraları da unutmamak gerek. Türkiye’de “kültür gezileri”nin öncülüğünü yapan FEST TRAVEL, yaklaşık 20 yıldır, Türkiye’de neredeyse öne çıkarılmayan yer bırakmadı. ATLAS başta olmak üzere gezi dergileri, bazı gazetelerin seyahat ekleri, özellikle doğal kültürel zenginliklere sahip birçok yerin algılanmasını sağladı.

 

Doğu Karadeniz’in yeniden canlandırılan şenlikleri, Trakya Kakava Şenliği önemli açılımlar getirdi. Bazı geleneklerin yeniden canlandırılması farklı heyecanlar yarattı. Örneğin Armada Oteli sahipleri Kasım Zoto ile Mehmet Atatansu’nun Ahırkapı ve çevresinde düzenledikleri Hıdrellez Şenliği’ne 20 bin kişi katıldı.

 

Türkiye’nin kültürel zenginliklerinin tanınması sürecinde heyecan yaratmada tabii ki medyanın yeri çok önemli. Ama daha da önemli olan bu zenginliklerin “olması gerektiği” şekilde paylaşılması, gezilmesi ve algılanması. Bir de günümüzde “turist kirliliği” diye adlandırdığımız olumsuz sonuçlardan kaçınılması.

Makaleleri
KUZEY KUTBU: 90 DERECE'DE SAAT KAÇ OLUR?
Türklerin İzinde Altın Dağlar: Altaylar
Efsanevi Başkent: İSTANBUL
Kültüre Yolculuk
Tarihin başlangıcına yolculuk
Tren İle Buda' nın Ayak İzlerinde Gezi
"Türkiye'de Kültür Turizmi" Kavramını Öne Çıkaran Bir "Gezi Kültürü"nün Oluşumunda FEST Travel'ın Yeri
Kapadokya İçin Çözüm: Resimli Kiliselerin Kopyalarının Yapılması!
Nagaland'ın savaşçı kuşları aralıkta havalanır
Darüsselam' dan Cape Town' a Tren İle Gezi
Destansı Bir Yolculuk: Trans-Sibirya Ekspresi İle Vladivostok-Moskova
Gerçekler ve Düşler
Omo Vadisi' nin rengarenk kabileleri
Dünyanın en büyük festivali KUMBH MELA
Orissa' nın gökkuşağı kabileleri
Wooden Mosques of the Black Sea Region
Cappadocia; rocks of ages
Kültür Turizmi Üzerine
Kültür Turizmi ve Medya
Macaristan'daki Osmanlı Eserleri PEYÇ VE ZİGETVAR
Göller ve Yanardağlar Ülkesi Nikaragua' da Bir Grup Türk
Irak' ta Olağanüstü Bir Kültürel Miras Tehdit Altında...
İzlanda: Ateşin ve Buzun Adası
Batı Anadolu' da Bilinmeyenlere Bir Gezi Güzergahı: Sardes-Birgi-Kula
Güney Hindistan: Bir Doğa ve Tarih Şöleni
Güzelyurt
Darwin'in Büyülü Adaları Galapagos'a Bir Macera Gezisi
Karnataka
Keşif İçin Bakacağın Yeni Bir Diyar: Libya
Siz Deyin Açlık Ülkesi Biz Diyelim Kültürler Mozaiği...
Libya
Karadeniz'in Ahşap Camileri
Kayseri
Ankara Kalesi
Yeşilırmak'ın Can Verdiği Şehir: AMASYA
Bir Kültür Mozaiği: Haliç
Tüccarların Limanı Kopenhag Her Dem Canlı
Çin
Patagonya
Değişik Kültürler Mozayiği
Bir Altından Gizeme Yolculuk: Myanmar ya da Burma
Geçmişin düşü ve hâlâ büyüleyici bir kent: TRABZON
Son Shangri-La: Butan
Varanasi
İLETİŞİM
Adres: Barbaros Bulvarı, Barbaros Apt. No.74 K.7 D. 18-19 PK.34349 Balmumcu, Beşiktaş-İstanbul / Türkiye
Tel: 0 850 622 33 78   Faks: 0 212 216 10 30
E-Posta:  fest@festtravel.com

WhatsApp: 0534 015 62 30
Çalışma Saatlerimiz: Pazartesi - Cuma / 08.30 - 18.30
Mesai saatleri dışında bize ulaşmak için yurtdisi@festtravel.com adresimize yazabilir ya da 0534 015 62 30 no’lu telefonu arayabilirsiniz.